آیندۀ آموزش در دستان MOOC

MOOC چیست؟

MOOC لفظی آشنا در حوزۀ آموزش آنلاین است که توجهات زیادی را به خود جلب کرده است. این لفظ اولین بار در سال ۲۰۰۸ به کار برده‌شد به‌گونه‌ای که چهار سال بعد یعنی سال ۲۰۱۲ سال موک نامیده شد!

MOOC از حروف اول Massive Open Online Courses تشکیل شده است. یعنی تعداد انبوهی از دانشجویان (Massive) بدون محدودیت و به‌صورت رایگان و دائمی(Open)  در بستر اینترنت (Online) از دوره‌های آموزشی (Courses) بهره‌مند می‌شوند.

از مشهورترین موک‌های جهان می‌توان از «coursera»، «udemy» و «edx» نام برد. موک‌هایی که با صدها دانشگاه برتر دنیا از جمله استنفورد، پنسیلوانیا، ام‌آی‌تی و… و شرکت‌های بزرگ در ارتباط اند و خدمات خود را به هزاران دانشجو در سرتاسر دنیا ارائه می‌دهند.

موک شامل اجزای مختلفی است: یک هوش مصنوعی، دانشجو را به دوره‌ای که نیاز دارد راهنمایی می‌کند. پس از ثبت نام برنامه‌ای آموزشی بین ۴ تا ۱۶ هفته برای او در نظر گرفته می‌شود. دانشجو موظف است در این هفته‌ها فیلم‌های آموزشی، صوت‌ها و مقالات در نظر گرفته شده را بررسی کند و به سؤالاتی که در بین فیلم‌ها یا مقالات پرسیده می‌شود جواب دهد. در پایان هر هفته آزمون و یا تکلیفی قرار داده شده است که جواز رفتن به هفتۀ بعد را به دانشجو می‌دهد.

به فضای تعاملی، در موک‌ها توجه ویژه‌ای شده است. دانشجویانی در سراسر دنیا دور هم جمع می‌شوند تا به بحث و تبادل در موضوع مطرح‌شده بپردازند. به علت تعداد بالای اعضا اگر دانشجویی مثلاً ساعت سه صبح سؤالی بپرسد، آن طرف دنیا حتماً دانشجویی هست که بتواند به او جواب دهد. به‌گونه‌ای که مثلاً میانگین پاسخگویی در کورسرا ۲۲ دقیقه است. اساتید هم به این بحث نظارت می‌کنند و دانش‌پذیران را راهنمایی می‌کنند.

ویژگی دیگر موک این است که امکان ارزیابی فرایند آموزش را به‌صورت دقیق بر اساس داده‌ها -نه بر اساس فرضیات- فراهم می‌کند. اگر هزار نفر به سؤالی جواب غلط بدهند نشان‌دهندۀ خلل در فرایند تدریس است که سریعاً قابل ارزیابی و برطرف کردن است.

در پایان این نکته قابل ذکر است که موک‌ها نه رقیب دانشگاه‌ها بلکه مکمل آن‌ها بوده و آیندۀ تحصیلات را تضمین می‌کنند.

چرا دانشگاه های دنیا به E-learning روی آورده‌اند؟

چرا دانشگاه‌ها به E-Learning یا همان آموزش مجازی روی آورده‌اند؟

ساده‌ترین جواب این است: به هزارویک دلیل!

از میان آن‌ها به دلیل سادۀ زیر اکتفا می‌کنیم:

عدالت در امر آموزش، از آرزوهای همیشگی بشر و تبلیغات دولت‌ها بوده اما فقط آموزش مجازی بوده که توانسته این امید را محقق کند.

بسیاری از مناطق دنیا از امر آموزش محروم اند. حتی ممکن است محروم نباشند، اما مگر چند نفر می‌توانند به بهترین دانشگاه‌های دنیا وارد شوند و چند نفر آن‌ها می‌توانند فارغ‌التحصیل شوند؟

وقتی دقت می‌کنیم می‌بینیم چقدر امر آموزش موجب مهاجرت انسان‌ها شده و اسکان، جابه‌جایی و هزینه‌های مختلفی را تحمیل کرده است.

در خود کلاس‌ها هم همه به یک میزان نمی‌توانند از تحصیلات برخوردار شوند و استاد ناچار است متوسط دانشجوها را در این امر در نظر بگیرد. در نتییجه حق قوی و ضعیف در کلاس ضایع می‌شود. مگر یک استاد چند بار می‌تواند درسی را برای دانشجویی تکرار کند؟

گذر از تمام این‌ها مشکلات، ظاهراً با آموزش مجازی امکان‌پذیر است. دیگر تعداد محدود صندلی‌ها و یا دوربودن دانشگاه و هزینه‌بَر بودن آن‌ها اهمیتی ندارد. کامپیوترها از تکرار درس خسته نمی‌شوند!

E-Learning به اساتید هم کمک شایانی کرده است. دوره‌ای که ۱۰۰ هزار دانشجو داشته باشد رویای یک استاد است چرا که مجبور است ۴۰ سال برای این تعداد در کلاس‌های حضوری وقت بگذارد و این امر به سادگی توسط آموزش مجازی محقق شده است.

تصحیح اوراق امتحانی هم برای این تعداد امر پیچیده‌ای به نظر می‌رسد که با کمک تکنولوژی و فعالیت پویای دانشجویان در آموزش مجازی به‌سادگی محقق شده است.

پلتفرم‌های آموزشی، فضای تعاملی را برای دانشجویان به وجود آورده‌اند که با تبادل نظر و یاددادن به یادگیری می‌پردازند.

صنعت آموزش دچار انقلابی شده است که ما به‌واسطۀ معاصریت، به‌خوبی آن را درک نمی‌کنیم. اما سنت‌های صدساله در حال تغییریافتن است و آموزش مجازی هم در این جریان، تأثیرگذار خواهد بود.